Twoje dane są warte więcej, niż myślisz. Jak firmy i cyberprzestępcy wykorzystują informacje o nas?   

Twoje dane są warte więcej, niż myślisz. Jak firmy i cyberprzestępcy wykorzystują informacje o nas?  

Adres e-mail, numer telefonu, stanowisko, miejsce pracy, a nawet informacja o planowanym urlopie. Pojedynczo mogą wydawać się niegroźne, ale zestawione ze sobą tworzą szczegółowy obraz człowieka, jego przyzwyczajeń, relacji i sytuacji zawodowej. Dla firm dane osobowe są jednym
z najważniejszych zasobów pozwalających rozwijać biznes i dopasowywać usługi do klientów.

Dla cyberprzestępców mogą być natomiast przepustką do wyłudzenia pieniędzy, kradzieży tożsamości lub przejęcia dostępu do firmowych systemów.

Problem dotyczy nie tylko dużych organizacji. Coraz większe znaczenie ma również to, jak swoje informacje chronią małe i średnie przedsiębiorstwa oraz sami użytkownicy internetu.

Współczesna gospodarka w dużej mierze opiera się na informacji. Firmy gromadzą dane klientów, pracowników i kontrahentów, aby obsługiwać zamówienia, prowadzić sprzedaż, analizować potrzeby rynku, zarządzać relacjami biznesowymi czy planować działania marketingowe. Im więcej wiemy
o odbiorcach, tym łatwiej dopasować do nich ofertę. Ta sama zasada działa jednak również po drugiej stronie. Informacje, które pozwalają przedsiębiorstwom lepiej rozumieć klientów, mogą zostać wykorzystane przez osoby próbujące wyłudzić pieniądze lub uzyskać nieuprawniony dostęp
do systemów. – Dane osobowe mają dziś bardzo konkretną wartość biznesową, ale również przestępczą. Nie chodzi wyłącznie o numery PESEL, dane dokumentów czy informacje bankowe. Czasami znacznie bardziej użyteczne dla oszusta okazują się informacje o tym, gdzie pracujemy, kto jest naszym przełożonym, z jakimi firmami współpracujemy albo kiedy jesteśmy poza biurem. Takie szczegóły pozwalają przygotować wiarygodną wiadomość, podszyć się pod znaną osobę i wykorzystać zaufanie odbiorcy – wyjaśnia Karolina Praszek-Gołębiewska, CEO Kancelarii Bezpieczeństwa.

Niewinna informacja może stać się początkiem oszustwa

Cyberprzestępcy nie zawsze muszą włamywać się do systemów, aby zdobyć informacje potrzebne
do przeprowadzenia ataku. Wiele danych jest dostępnych publicznie: na stronach internetowych przedsiębiorstw, w mediach społecznościowych, w ogłoszeniach o pracę czy w komunikatach prasowych. Informacje o strukturze organizacyjnej, nowych projektach, stanowiskach pracowników
i relacjach biznesowych mogą posłużyć do przygotowania precyzyjnego scenariusza oszustwa.  Przykładowo, przestępca może znaleźć w internecie informację o tym, że pracownik działu finansowego uczestniczy w realizacji konkretnego projektu. Następnie może wysłać mu wiadomość podszywającą się pod przełożonego lub kontrahenta, powołując się na rzeczywiste okoliczności współpracy i prosząc o pilny przelew albo zmianę numeru rachunku do płatności. Im więcej prawdziwych szczegółów zawiera taka wiadomość, tym trudniej odróżnić ją od autentycznej korespondencji.

To właśnie mechanizm socjotechniki, czyli wykorzystywania wiedzy o człowieku, jego emocjach i zachowaniach w celu skłonienia go do określonego działania. Jedną z najczęściej wykorzystywanych metod jest phishing, polegający na podszywaniu się pod zaufaną instytucję, firmę lub osobę. Wiadomość może zawierać link do fałszywej strony logowania, prośbę o podanie danych albo załącznik zawierający złośliwe oprogramowanie.

– Warto pamiętać, że skuteczny atak nie musi wyglądać podejrzanie. Może być dobrze przygotowany językowo, zawierać prawdziwe dane dotyczące naszej pracy, a nawet nawiązywać do rzeczywistej rozmowy czy transakcji. Przestępca nie zawsze próbuje przełamać zabezpieczenia techniczne. Często wystarczy, że przekona człowieka do wykonania przelewu, kliknięcia w link lub przekazania hasła. Dlatego świadomość pracowników i umiejętność weryfikowania nietypowych próśb są równie ważne jak stosowane w firmie narzędzia informatyczne – podkreśla ekspertka.

 

Wyciek danych to nie to samo co kradzież tożsamości

W debacie o bezpieczeństwie informacji pojęcia wycieku danych i kradzieży tożsamości bywają stosowane zamiennie, choć oznaczają różne sytuacje. Wyciek danych polega na nieuprawnionym ujawnieniu lub uzyskaniu dostępu do informacji, które powinny być chronione. Może dotyczyć zarówno danych klientów, jak i pracowników czy kontrahentów.

Kradzież tożsamości jest natomiast związana z wykorzystaniem cudzych danych w celu podszycia się pod konkretną osobę. Może prowadzić między innymi do prób zaciągnięcia zobowiązań finansowych, zawierania umów, przejmowania kont internetowych czy wyłudzania pieniędzy od innych osób. Wyciek może więc stworzyć warunki do kradzieży tożsamości, ale nie oznacza automatycznie, że do takiego wykorzystania informacji już doszło.

Szczególnie atrakcyjne dla przestępców są dane umożliwiające potwierdzenie tożsamości, uzyskanie dostępu do usług finansowych lub przejęcie kont. W przypadku przedsiębiorstw istotne mogą być również informacje o strukturze organizacyjnej, uprawnieniach pracowników, procedurach płatności, kontrahentach czy dostępie do systemów wewnętrznych.

 

Mała firma też jest celem

Właściciele mniejszych przedsiębiorstw często zakładają, że cyberataki dotyczą przede wszystkim banków, instytucji publicznych i dużych korporacji. Tymczasem małe firmy również gromadzą dane osobowe, obsługują płatności, korzystają z poczty elektronicznej i systemów informatycznych. Niejednokrotnie współpracują też z większymi podmiotami, stając się elementem ich łańcucha dostaw.

Dla cyberprzestępców atrakcyjność celu nie musi wynikać z wielkości organizacji, lecz z rodzaju przechowywanych informacji i poziomu zabezpieczeń. Mniejsze przedsiębiorstwa mogą dysponować ograniczonymi zasobami przeznaczonymi na cyberbezpieczeństwo, nie mieć wyznaczonej osoby odpowiedzialnej za ten obszar ani regularnie weryfikować dostępu do firmowych systemów.

– Mała firma nie musi być rozpoznawalną marką, żeby stać się celem ataku. Wystarczy, że przetwarza dane klientów, prowadzi korespondencję z kontrahentami, realizuje płatności i korzysta z usług zewnętrznych dostawców. Z perspektywy przestępcy może być interesującym źródłem informacji albo słabszym ogniwem w relacjach z większymi organizacjami. Dlatego cyberbezpieczeństwo nie powinno być traktowane jako przywilej dużych przedsiębiorstw – zaznacza Karolina Praszek-Gołębiewska.

 

Jakie konsekwencje może mieć niewłaściwa ochrona danych?

Naruszenie bezpieczeństwa informacji może oznaczać nie tylko straty finansowe wynikające z oszustwa czy przestoju w działalności. Przedsiębiorstwo musi liczyć się również z kosztami przywracania systemów, obsługi incydentu, pomocy prawnej, informowania osób, których dane dotyczą, a także potencjalnymi roszczeniami i utratą zaufania klientów oraz partnerów biznesowych. Istotny jest również wymiar prawny. RODO nakłada na administratorów danych obowiązek stosowania odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych, uwzględniających charakter, zakres, kontekst i cele przetwarzania oraz ryzyko naruszenia praw i wolności osób fizycznych.

W przypadku naruszenia ochrony danych osobowych administrator musi ocenić jego charakter
i konsekwencje. Jeżeli spełnione są przesłanki określone w art. 33 RODO, powinien zgłosić naruszenie organowi nadzorczemu bez zbędnej zwłoki, w miarę możliwości nie później niż w ciągu 72 godzin
od jego stwierdzenia. W określonych przypadkach konieczne jest również poinformowanie osób, których dane dotyczą.

Za naruszenie przepisów RODO mogą zostać nałożone administracyjne kary pieniężne, których maksymalny ustawowy pułap w określonych przypadkach wynosi 20 mln euro lub 4 proc. całkowitego rocznego światowego obrotu przedsiębiorstwa z poprzedniego roku obrotowego – zależnie od tego, która kwota jest wyższa. – Sam fakt wystąpienia incydentu nie oznacza automatycznie, że firma naruszyła przepisy. Istotne jest jednak to, czy organizacja prawidłowo zidentyfikowała ryzyka, wdrożyła adekwatne zabezpieczenia i potrafi wykazać, że realizuje obowiązki wynikające z RODO. Brak procedur, niekontrolowany dostęp do informacji czy niewłaściwe zarządzanie uprawnieniami mogą mieć poważne konsekwencje prawne i finansowe – wyjaśnia ekspertka.

 

Co powinien sprawdzić przedsiębiorca, a co może zrobić konsument?

Ochrona danych nie zaczyna się od zakupu kolejnego programu antywirusowego. Pierwszym krokiem powinno być ustalenie, jakie informacje organizacja gromadzi, gdzie je przechowuje, kto ma do nich dostęp i czy rzeczywiście są niezbędne do realizacji określonych celów. Przedsiębiorcy powinni regularnie weryfikować uprawnienia pracowników, stosować uwierzytelnianie wieloskładnikowe, aktualizować oprogramowanie, tworzyć kopie zapasowe i sprawdzać poziom zabezpieczeń dostawców zewnętrznych. Równie ważne są procedury reagowania na incydenty oraz szkolenia uczące rozpoznawania phishingu i prób manipulacji.

Konsumenci także mają wpływ na poziom ochrony swoich informacji. Warto ograniczać publikowanie danych o życiu prywatnym i zawodowym, stosować unikalne hasła do różnych serwisów, korzystać
z uwierzytelniania wieloskładnikowego i zachować ostrożność wobec wiadomości wymagających natychmiastowego działania. Szczególnie ważne jest weryfikowanie próśb o przelew, zmianę rachunku bankowego czy udostępnienie danych logowania, nawet jeśli pochodzą pozornie od znanej osoby lub instytucji. – Nie jesteśmy w stanie całkowicie wyeliminować ryzyka utraty danych, ale możemy znacząco ograniczyć prawdopodobieństwo, że ktoś wykorzysta je przeciwko nam. Warto przyjąć zasadę ograniczonego zaufania: nie udostępniać więcej informacji, niż jest to konieczne, sprawdzać, komu
je przekazujemy, i nie podejmować pochopnych działań pod presją czasu. Z kolei firmy powinny traktować bezpieczeństwo danych jako stały element zarządzania organizacją, a nie obowiązek,
do którego wracają dopiero po wystąpieniu incydentu –
podsumowuje Karolina Praszek-Gołębiewska.

 

 

Dodaj komentarz